Geduld

Soms juist zonder praten

Als schoolmaatschappelijk werker werd ik gedwongen om minder te praten en meer te doen.
Met kinderen kun je niet veel woorden gebruiken; je moet dingen doen, laten zien of laten ervaren.
Dit neem ik nu ook mee in mijn gesprekken met volwassenen.

Zo zag ik dat het neerzetten van poppetjes een moeder enorm hielp om heel moeilijke afwegingen te maken.
Sommige beslissingen zijn ingewikkeld, zeker wanneer pijn, boosheid en onrecht zo’n grote rol spelen.
Maar soms helpt iets kleins, zoals een poppetje in je hand.
Niet door grote woorden, maar door het heen en weer schuiven tussen ‘ik’ en ‘zij’.

Dat zag ik bij een moeder die, na een lange tijd van erkenning en verdriet, opeens ruimte kon maken voor het belang van haar kinderen.

De moeder met wie ik werkte had alle reden om boos te zijn.
Haar ex-partner was na huiselijk geweld vertrokken en had de kinderen anderhalf jaar niet gezien.
Nu moest zij een beslissing nemen, omdat er een rechtszaak aankwam en de kinderen hun vader graag weer wilden zien.

Tijdens een gesprek pakte ik poppetjes.
Eerst legde ik die van de kinderen op tafel.
Ze keek ernaar en vertelde wat zij nodig hadden.
Daarna pakte ik het poppetje van haarzelf erbij.
Wat had zij nodig?

Het heen en weer gaan tussen die twee poppetjes – die van de kinderen en die van haar – hielp haar om de afwegingen te maken.
Niet als een keuze tussen goed en fout, maar als een zoektocht naar wat recht doet aan iedereen.

Een jaar lang had ik haar verdriet en onrecht erkend.
Dat was nodig.
Langzaam, door die poppetjes steeds weer te gebruiken, ontstond er ruimte om ook het belang van de kinderen mee te laten wegen.
Niet als verraad aan haar eigen pijn, maar als een keuze voor hun toekomst.

Dat voelen kinderen.
Ze merken dat hun moeder, ondanks alles, probeert hen centraal te stellen.
Dat hun behoefte aan contact met hun vader niet wordt weggestopt, maar serieus genomen.

Wat dit proces extra betekenisvol maakte, was wat er tijdens de rechtszaak gebeurde.
Doordat deze moeder vooraf ruimte had gekregen voor haar boosheid én voor het belang van de kinderen, kon zij zich tijdens de zitting opvallend genuanceerd uitspreken.
Ze kon woorden geven aan haar zorgen, zonder de vader volledig buitenspel te zetten.

Juist die nuance leek iets te openen.
Voor het eerst was er ruimte voor de vader om verantwoordelijkheid te nemen en zelfs sorry te zeggen.
Cliënt huilde, de rechter was even stil, de vader huilde – en ik moest ook slikken.
Dat moment was niet maakbaar en zeker niet afdwingbaar.

Ik geloof dat dit mogelijk werd doordat er in het voortraject zorgvuldig is gewerkt:
door erkenning te blijven bieden, belangen naast elkaar te laten bestaan en niet te forceren naar snelle oplossingen.
Zo loopt het niet altijd.
Maar de kans dát er iets kan verschuiven, wordt wel groter.